finanskredirehberi.com

Anasayfa > Finans > Karekodlu Çek Kanunu Ve Bilinmesi Gerekenler (RESMİ GAZETE)

Karekodlu Çek Kanunu Ve Bilinmesi Gerekenler (RESMİ GAZETE)

Tarih: 19.08.2018
Güncel: 06.12.2019
karekodlu çek yasası

Yeni Çek yasası 2018 düzenlemesi, özellikle de şirket sahiplerinin bilgilenmesi gereken konular arasındadır. Ülkemizde yaşanan ekonomik sıkıntılar, çek kullanımında bazı sorunların oluşmasına neden olabilmektedir. Ekonomik dalgalanmalar nedeni ile karşılıksız çek sayısı ve bu çekler için açılan dava ya da icra takiplerinin sayısı artış görülebilmektedir. Bu durum yalnızca Türkiye’de değil, dünya çapında yaşanan bir sorundur.

Çek hakkında bilgi sahibi olmak, uzun süredir çek kullanan ve ilk defa çek kullanacak olanlara önemli bir avantaj sağlayabilir. Çeklerin yanlış bir şekilde kullanılması ciddi zararlara yol açmaktadır. Bu yüzden yeni çek yasası düzenlemesi hakkında ve karekodlu çekler hakkında detaylar aktaracağız.

Yeni Çeklerde Karekod Uygulaması

Ticaretle uğraşan şirketler, banka havalesi ve EFT işlemlerine ek olarak çek kullanmaya devam ediyor. Ülkemizde transfer işlemleri için en çok kullanılan araçlardan bir tanesi olarak nitelendirilebilir. Her yıl, 22 ila 23 milyon arasında çek kullanıldığı gözlemlenmiştir.

Bankalara ibraz edilen bu çekler, güvenli bir şekilde kullanıldığı takdirde oldukça pratik bir kullanım sunabilmektedir. Çeklerin kötüye kullanılması ise hem bankaların hem de vatandaşların mağduriyet ile karşılaşmasına neden olmaktadır. Çek kullanımı ile ilgili güvenlik sorununu aşmak adına karekod uygulamasına geçilmiştir.

Yeni Çek Karnelerinde Basılan Karekod Uygulamasının Kapsadığı Bankalar

Karekod uygulaması, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na göre kurulan bankalar ve yurtdışında kurulan ancak Türkiye’de şubeleri bulunan bankalar tarafından bastırılan tüm çekleri kapsamaktadır. Sadece yerli bankaların çeklerinde değil, yabancı menşeli bankalardan alınan çeklerde de karekod uygulaması bulunmaktadır.

Kanuna tabi tutulan bankaların yeni çek yasası yürürlük tarihi olan 31 Aralık 2016 tarihinden itibaren karekod içermeyen çek yaprağı basması ve vermesi yasaklanmıştır. Yabancı bankalar tarafından basılmış çeklerde seri numarası ve karekod bulunmaması, geçerliliklerini etkilememektedir.

Karekod ve Karekodlu Çek Raporu Nedir?

Çekler üzerinde yer alan karekod, kare ya da dikdörtgen olarak basılabilmektedir. Türk Ticaret Kanunu mevzuatına uygun bilgilere erişebilmek ve raporlamak için iki boyutlu barkod olarak ifade edilebilmektedir. Karekodlu Çek Raporu ise karekodun okutulmasının ardından elde edilen bilgilerin, Karekod Okutma ve Bilgi Paylaşım Sistemi tarafından rapor haline getirilmesi ile oluşturulmaktadır.

karekod çek uygulaması

Yeni çek uygulamasının yetkili kurumu Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi ya da Yetkili Bilgi Alışveriş Kuruluşu olarak gösterilmektedir. Sistem işleticisi görevini ise Kredi Kayıt Bürosu üstlenmektedir. Karekod Okutma ve Bilgi Paylaşım Sistemi için kurulan altyapı da bu kurumda yer almaktadır.

Karekodlu Çek Raporlarında Hangi Bilgiler Verilir?

Karekodlu çek raporlarında çeşitli bilgilere yer verilmektedir. Bu bilgiler arasında:

  • İlgili bankanın ticaret unvanı ve çekin seri numarası,
  • Çek hesabına sahip olan kişinin adı, soyadı ya da ticaret unvanı,
  • Çek hesabına sahip olan kişinin tacir olması halinde ticaret siciline edilen yetkililerin bilgileri,
  • Çek sahibinin çek hesabı bulundurduğu bankaların listesi,
  • Çek sahibine ait ibraz süresi geçen çeklere ait lehdar tarafından Karekod Okutma ve Bilgi Paylaşımı Sistemi’ne kayıtlı çeklerin adedi ve tutarı,
  • Bankalara teslim edilen çeklerin sayısı ve tutarı,
  • Son 5 yılda ibrazında ödenen çeklerin sayısı ve tutarı,
  • Bankalara ibraz edilen ilk çek ve son çek ile ilgili ibraz tarihi ve ibrazında ödenen son çekin tarihi,
  • Son 5 yıl içerisinde “karşılıksızdır” olarak işlem gören ve ödenmemiş çeklerin sayısı ve tutarı, zamanında tahsil edilmeyen çekler arasında ödemeleri yapılan çeklerin sayısı ve tutarı, bu şekildeki son çek için ibraz tarihi,
  • Çek hesabı açma yasağı bulunup bulunmadığı ile ilgili bilgi ve yasaklama varsa yasaklama kararının alındığı tarih,
  • Tüm çek yaprakları için tedbir kaydının kontrolü,
  • Çek hesabı sahibinin tacir olması durumunda iflasına karar verilip verilmediği ve iflasına karar verilmiş ise kararın alındığı tarih bulunmaktadır.

Sıralanan tüm bilgiler, Sistem İşleticisi olarak görev yapan bankalardan, kaynak kuruluşlarından ve çek lehtarlarından temin edilmektedir.

Bankaların Karekod Uygulamasına İlişkin İzlemeleri Gereken Adımlar

Bankalara, yeni çek uygulamasında büyük bir sorumluluk düşmektedir. Çek hesabı açılan gerçek ve tüzel kişiler için kayıt işlemleri gerçekleştirilmelidir. Çek hesabı açılan kişi tüzel bir kişi ise, hesap açılış tarihinde tüzel kişi tarafından bildirilen ve tüzel kişiye ait tüm işlemleri yapmaya yetkili kılınmış gerçek kişilerin kayıtları Karekod Okutma ve Bilgi Paylaşım Sistemi’ne kaydedilmelidir. Sistem işleticileri, kendilerine iletilen bilgilerin sistem sayesinde okutturulması ve raporlanmasından sorumlu tutulmaktadır.

Girilen bilgilerin güncel ve doğru olduğunun teyit edilmesi görevi ise bankalara ve kaynak kuruluşlara verilmiştir. Kaynak kuruluşlar olarak nitelendirilen kuruluşlar, sistem işleticisinin bilgi almakta yararlandığı özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bu kuruluşların üst kuruluşları olmaktadır.

findeks çek sorgulama

Yeni Ve Eski Çek Yasasında Çek Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Çek yazılırsa ne olur diye merak edenler, uygun adımları takip ettikleri sürece herhangi bir sorunla karşılaşmamaktadır. Mal ve hizmet satışı için çek yazılması durumunda, bilgilerin eksiksiz bir şekilde kullanılmasına dikkat edilmesi gerekir.

Çekin üzerindeki tarih, yer, hesap bilgileri ve imza kısımları kontrol edilmelidir. Çekin vadesinde, üzerinde bulunan tutarın hesaplarda bulunuyor olması da çok önemlidir. Aksi takdirde, çeklerin karşılıksız çıkması olarak nitelendirilen durum oluşur. Karşılıksız olarak hazırlanan çekler, ticari sektördeki şirketlerin itibarının zedelenmesine neden olabilmektedir.

Çek alacak olan kişiler de çek üzerinde yazan bilgileri dikkatli bir şekilde incelemelidir. Eksik bilgi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Çekin karşılıksız çıkmaması için vade ve tutar kontrolü gerçekleştirilmelidir. Çek yaprağının hangi bankaya ait olduğu öğrenilerek, o banka üzerinde hesap varsa çekin tahsile gönderilmesi önerilir. Başka bankalara gönderilen çeklerin hesaba geçmesi daha uzun sürmektedir.

Çekin vade süresi yakından takip edilmelidir. Çek yazılırken, 10 gün içerisinde gecikme faizi ile düzelttirilebilir bir şekilde yazılması gerekir.  Çek tahsil süresi 10 günü aşan çeklerde hukuksal süreç başlatılmaktadır.

Karekodlu Çek Nasıl Sorgulanır?

Öncekikle sizlere karekodlu yeni çek kanununa ait resmi gazete yayımına BURADAN ulaşabilirsiniz. Karekodlu çek sorgulamak için ise Findeks’ üye olmanız gerekmektedir.

Tüzel veya bireysel olarak www.findeks.com adresi üzerinden kayıt olarak çeklerinizi almış olduğunuz paketlere göre sorgulayabilirsiniz. Paketlerden kastımız bazı paketlerde 10 çek sorgulayabilirken, diğer paketlerde 50 adet’e kadar karekodlu çek sorgulama işlemi yapabiliyorsunuz.

Tufan DEMİRCİ / Finans Uzmanı
Karekodlu Çek Kanunu Ve Bilinmesi Gerekenler (RESMİ GAZETE)
Finans Kredi Rehberi sitesinin kurucusudur, Pamukkale Üniversitesi işletme bölümü mezunu olup özel bir şirkette Risk Analiz ve Finans Yöneticisi olarak görev yapmaktadır. Bankalar, krediler, faiz oranları ve kredi notu konularında araştırmalar yaparak finans alanında eğitici ve öğretici makaleler yayınlamaktadır.
Bu Makaleye Yorum Yapın

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git
Önceki yazıyı okuyun:
memurlara kredi
Yeni Atanan Memur Kredi Çekebilir Mi? (ADAY MEMUR)

Aday memurlar "ASALETİ TASTİK" olduktan sonra görevlerine resmi...

ininal kart kapatma
İninal Kart Nedir? Para Yükleme ve Çekme Nasıl Yapılır?

İninal kart almak, internet alışverişlerinde güvenli ödeme gerçekleştirmek...

kredi çekerken eşlerin durumu
Eşimin Kredi Notu Kredi Çekmemi Engeller Mi?

Eşinizin veya hanehalkının kredi notunun kredi talebinizi etkileyip...

x